วัดบรมพุทธาราม


วัดบรมพุทธาราม
ตั้งอยู่ในเขตกำแพงเมืองเป็นวัดร้าง ริมถนนพระศรีสรรเพชญ์ (ถนนป่าตอง) หมู่ที่ 2 ตำบลประตูชัย ในบริเวณมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา (ริมคลองฉะไกรน้อย)
วัดนี้ เดิมเรียกกันว่า วัดกระเบื้องเคลือบ เป็นวัดที่สมเด็จพระเพทราชาพระมหากษัตริย์ องค์ที่ 28 ได้ทรงโปรดให้สร้างขึ้นในบริเวณนิวาสสถานเดิมของพระองค์ก่อนขึ้นครองราชย์เมื่อ พ.ศ. 2226 (ศักราช 1045) ในช่วงแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราชอ้างอิงจากพระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ฉบับพระจักรพรรดิพงศ์ (จาด) ว่าทรงพระกรุณาโปรดเกล้า สร้างพระอาราม พระอุโบสถ พระวิหาร เสนาสนะ กุฏี แล้วให้จมื่นจันทราช่างเคลือบกระเบื้องสีมุงหลังคาพระอุโบสถ แล้วถวายนามว่า วัดบรมพุทธาราม มีพระอธิการนามว่า พระญานสม
ครั้นถึง รัชสมัยสมเด็จพระเจ้าบรมโกศ พ.ศ. 2295 โปรดให้ซ่อมวัดนี้ครั้งหนึ่งและได้โปรดให้สร้างบานประตูมุก สำหรับประตูพระอุโบสถบานหนึ่ง ปัจจุบันบานประตูนี้อยู่ที่หอมณเฑียรธรรม วัดพระศรีรัตนศาสดารามบานหนึ่ง วัดเบญจมบพิตรบานหนึ่ง และอีกบานหนึ่งถูกคนร้ายลักลอบตัดไปบางส่วน ต่อมาสมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์วรพินิจ ได้ให้ย้ายมาที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร บานประตูทั้ง 3 บานนี้มีฝีมืองดงามประณีตมาก
ในสมัยกรุงศรีอยุธยาการสร้างพระอุโบสถ พระวิหาร ศาลาการเปรียญและอื่นๆ จะใช้กระเบื้องเคลือบแพร่หลายในแผ่นดินสมเด็จพระเพทราชาดังที่เห็นวัดนี้เป็นตัวอย่าง จนต่อมาก็เรียกว่า วัดกระเบื้องเคลือบมาจนถึงทุกวันนี้
สิ่งสำคัญภายในวัด

1. วิหารเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า กว้าง 9 เมตร ยาว 25 เมตร มีประตูเข้าด้านละ 2 ประตู มีหน้าต่างด้านละ 7 ช่อง
2. พระอุโบสถหันหน้าไปทางทิศเหนือ กว้าง 12 เมตร ยาว 24.20 เมตร มีประตูที่ซุ้มประตูมีปูนปั้นรูปจุฬามณี มีฐานใบเสมา มีกำแพงแก้วกว้าง 20 เมตร ยาว 36 เมตร มีประตูเข้าด้านละ 2 ประตู
3. เจดีย์ 3 องค์ ก่ออิฐถือปูน ย่อมุมที่ฐานบัวประดับกระจังที่กลีบบัว คงซ่อมใหญ่ในสมัยพระเจ้าบรมโกศ
พ.ศ. 2499 กรมศิลปากรได้ทำการบูรณะตกแต่งวัดบรมพุทธาราม และเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม พ.ศ. 2524 ดร. กิ่งแก้ว อัตถากร อาจารย์ประจำภาควิชาปรัชญา พร้อมด้วยคณาจารย์ และนักศึกษาจำนวนหนึ่งได้ขออนุญาตกรมศิลปากรบูรณะพระประธาน ฐานชุกชี พื้นพระอุโบสถ บันไดทางทิศเหนือ และได้ทั้งจัดทำโครงการใช้เป็นสถานที่ฝึกสมาธิ ปฏิบัติธรรม และวิปัสสนากรรมฐานอันควร
วันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2524 เวลา 9.00 น. วิทยาลัยครูพระนครศรีอยุธยา ในขณะนั้นได้จัดพิธีบวงสรวงดวงพระวิญญาณของสมเด็จพระเพทราชา และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย
วัดบรมพุทธาราม ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 60 ตอนที่ 39 วันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2486