หมู่บ้านญี่ปุ่น


อนุสรณ์หมู่บ้านญี่ปุ่น (ยามาด้า)
ตั้งอยู่ตำบลเกาะเรียน อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยาอยู่ห่างจากวัดพนัญเชิงไปทางใต้ประมาณ 1500 เมตร เมื่อครั้งกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีของอาณาจักรไทย ตั้งแต่ พ.ศ. 1893 ถึง พ.ศ. 2310 เป็นระยะเวลา 417 ปี ในปลายคริสต์ศตวรรษที่ 16 ชาวต่างประเทศที่เข้ามาค้าขายในกรุงศรีอยุธยา มีจำนวนมากขึ้นตามลำดับ ชาวต่างชาติเหล่านี้เป็นพ่อค้า บาทหลวงสอนศาสนา และเป็นทหารอาสาของพระมหากษัตริย์ สมัยนั้นทางการญี่ปุ่น ได้อนุญาตให้เดินเรือไปค้าขายกับต่างชาติได้ โดยออกใบอนุญาต ซูอิน (ตราแดง) ให้

นอกจากจะมีเรือออกใบอนุญาตไปค้าขายในประเทศทางตะวันออกเฉียงใต้อีกด้วย บรรดาพวกที่ค้าขายเหล่านี้ มีพวกหนึ่งที่เดินทางมายังกรุงศรีอยุธยาได้รับพระบรมราชอนุญาตให้ชาวญี่ปุ่น มาตั้งหลักแหล่งในกรุงศรีอยุธยา เช่นเดียวกับชาวต่างชาติอื่นๆ ในกรุงศรีอยุธยาเพิ่มมากขึ้นเป็นจำนวน 800 คน และเพิ่มขึ้นเป็น 3,000 คน หากจะนับรวมคนต่างชาติอื่นอีกเช่น จีน, ญวน ก็มีมากถึง 8,000 คน
ชาวญี่ปุ่นเข้ามาในระยะแรก ีหัวหน้าปกครองเป็นระยะดังนี้ ออกพระสุมิฮิโร พ.ศ. 2143-2153 คิวเอมอน ชิโอริ พ.ศ. 2153-2160 นากามาชา ยามาดา หรือ ออกญาเสนาภิมุข พ.ศ. 2160-2173 ตามเอมอน อิโตยา กับฮิชิมัตซุ พ.ศ. 2176-2183 และฮันไซมอน คิมุรา กับเซนเอมอน อันโดนี พ.ศ. 2183 (ออกญาเสนาภิมุข หลังจากสมเด็จพระเจ้าทรงธรรมสวรรคต ออกญาเสนาภิมุขได้แสดงความจงรักภักดีต่อพระราชโอรส 2 พระองค์ของพระเจ้าทรงธรรม ต่อจากนั้นได้ไปปราบจราจลที่นครศรีธรรมราช ในฐานะเป็นผู้บัญชาการทหารอาสาสมัครเมื่อปราบกบฎแล้ว ท่านได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าเมืองนครศรีธรรมราช แต่น่าเสียดายท่านไปสิ้นชีวิตที่นั่นเมื่อ พ.ศ. 2173 ในปี พ.ศ. 2478 สมาคม ไทย - ญี่ปุ่น ที่ได้ตั้งขึ้นในกรุงเทพฯ ตามหลักฐานที่สมาคมพบเอกสารเก่าๆ ของบริษัท ดัช อีสต์ อินเดีย ทำให้ทราบถึงแหล่งที่ตั้งของหมู่บ้านชาวญี่ปุ่นในอยุธยาอย่างแน่นอนและได้หาทางจนได้กรรมสิทธิ์ที่ดิน 7 ไร่ครึ่งในผืนนั้น เพื่อเป็นอนุสรณ์แก่หมู่บ้านญี่ปุ่นเดิม สมาคมญี่ปุ่นในประเทศไทยได้ให้ความร่วมมือช่วยเหลือเป็นอันมากในการรักษาสถานที่นี้ด้วย
บันทึกจาก พระยามไหสวรรย์ นายกสมาคมไทย-ญี่ปุ่น 11 ธันวาคม 2515